Burnuň iki gapdaly bilen, ýokarky äňde ýerleşýän süňk boşlugynyň (gaýmorowa boşlugy) nemli örtüginde alawlama hadysasynyň ýüze çykmagyny gaýmorit diýip atlandyrýarlar. Bu keseliň döremegine bakteriýalar, wiruslar, kömelejikler, şeýle hem allergiki faktorlar sebäp bolup bilýär. Alawlama ýagdaýlary burun boşlugyndan (birinden ýa-da ikisinden) nemli suwuklygyň erkin akmagynyň bozulmagy netijesinde ýüze çykýar. Suwuklygyň bir ýerde jemlenmegi alawlama hadysasynyň ýaýbaňlanmagy üçin oňaýly şert döredýär we bedeniň ýokançlyga garşy göreşmegini kynlaşdyrýar.

Iç gatama-dürli sebäplere görä içegeleriň boşap bilmezligi ýa-da olaryň seýrek boşamagy bilen baglanşykly kynçylyk bolup, ol çagalarda hem, uly adamlarda hem deň derejede duş gelýändir. Iç gatamanyň ýüze çykmagy, esasan, nädogry iýmitlenme we ýaramaz ýaşaýyş endikleri bilen bagly bolup biler. Bu ýagdaý köplenç, iýmit siňdiriş agzalaryň keselleriniň alamaty höküminde hem ýüze çykyp bilýändir. Iç gatamada garyndaky agyry, içiň jugurdamagy, ýellenmegi we bedeniň agramynyň kemelmegi ýaly oňaýsyzlyklar ýüze çykýar. Iç gatama dürli usullar bilen bejerilip, ýörite berhiz saklamak we işjeň ýaşaýyş-durmuş tertibini alyp barmak bu kynçylygy bejermegiň iň wajyp şertleridir.

Neýrodermit – gijeme, galyňlaşan deride düwünçejikleriň döremegi bilen häsiýetlendirilýän dowamly, gaýtalanyp durýan deri keselidir. Ýer togalagynyň ýaşaýjylarynyň arasynda giňden ýaýran bu kesel, ähli deri keselleriniň umumy sanynyň 40%-ni eýeläp, ol esasan çagalyk döwründe ýygy duş gelýändir.

NEÝRODERMIT KESELINIŇ GÖRNÜŞLERI

Keseliň alamatlarynyň dörän ýerine we ýaýraýyş häsiýetine baglylykda birnäçe görnüşini tapawutlandyrýarlar:

Köp adamlar üçin iş, has hem söýgüli iş, wagtyň geçmegi bilen belli bir derejede durmuşynyň akymyna, gözýetimine we özüni alyp barmaklygyň ýörelgesine öwrülýär. Işine durky bilen berlen adama nazar salanyňda onuň haýsy kärde işleýänligini çaklap bolýar. Ýöne gynansak hem, kär bilen bagly endikler we häsiýetler bilen bir hatarda, her bir hünär bilen bagly keselleri gazanmak howpy döreýändir.

Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň berýän maglumatlaryna görä, 100000-den gowrak biologiki faktorlar, 50 golaý fiziki we takmynan 20 golaý önümçilik şertleri we fiziki agramlylygyň görnüşleri, dürli psihologiki we sosial meseleler ýaramaz faktorlar bolup, keselçilige ýa-da ruhy dartgynlylyga getirýär. Şeýle-de, meşgullanýan zähmetinden nägile bolmaklyga, içki ruhy deňagramlylygyň bozulmagyna sebäp bolýar we saglyga zyýan ýetirýär.

Tomus paslynda iýmit önümleriň çalt zaýalanmagy, teşneligi gandyrmak maksady bilen arassalygy belli bolmadyk suw satylýan söwda nokatlaryndan suwuň kabul edilmegi, ýaplarda, howdanlarda zyýansyzlandyrylmadyk suwda suwa düşülmegi, mazaly bişmedik ir-iýmişleriň iýilmegi iýmit siňdiriş ulgamyň işinde näsazlyklary döredip, içiň geçmegi ýaly kynçylygy döredip biler.

Bir gije-gündiziň dowamynda uly adamlarda täret etmäniň 2 gezekden artyk ýygjamlaşmagyna içgeçme (diareýa) ýagdaýy höküminde seredip, täretiň hem suwuk görnüşe eýe bolýandygyny nazara almalydyr.

Biziň köpümiz köplenç bu oňaýsyz ýagdaýa çynlakaý seretmeýän hem bolsak, özwagtynda öňi alynmadyk içgeçmäniň bütin bedeniň işinde bökdençlik döredip biljekdigini bilmelidiris.

Guragyry keseli adamzada gadym döwürden bäri bellidir. Eýýäm Gadymy Hytaý ylmy  işlerinde we Gippokratyň işlerinde bu keseliň alamatlary beýan edilipdir. Biziň döwrümizde guragyry keseli diýilende, çişen, ezýet berýän bogunlar ýada düşýär. Hakykatda bolsa, bu kesel köp beden ulgamlaryny zeperlendiriji hem-de gaýraüzülmelere getirýän kesel hökmünde häsiýetlendirilýändir.

Guragyry – baglaýyjy dokumalaryň we bogunlaryň  ulgamlaýyn çişme keseli bolup, köplenç ýüregiň zeperlenmegine getirýär. Bu kesel esasan çagalarda, ýetginjeklerde, ýaş adamlarda duş gelýär. Zenan maşgalalarda erkek kişilere garanyňda guragyry 3 esse ýygy ýüze çykýp,  ýaşyň ýokarlanmagy bilen bu san deňleşýändir.

Salam, Lukman aga! Witiligo keseli haýsy sebäplere görä döreýär? Bu kesel nähili geçýär? Oňa garşy nädip göreşmeli? Bejerginiň ygtybarly usullary barmy? Biziň ýurdumyzda bu kesel nirede, nähili usulda bejerilýär? Bu keseli öý şertlerinde nähili derman serişdeleri bilen bejerip bolýar? Umuman, şu kesel barada maglumat berseňiz hoşal bolardym.

Saýtyň okyjysy.

Witiligo (gazanylan leýkoderma, leýkopatiýa ýa-da pis açma) – dowamly  kesel bolup, deriniň ýüzünde  tegmilleriň peýda bolmagy we ulalyp ýaýramagy bilen häsiýetlendirilýär. Bu kesel gadym zamanlardan bäri belli bolup, latyn diliniň "vitium" sözünden gelip çykýar we ýetmezçilik, "göz degme" diýmegi aňladýar. Witiligo örän agyr we döreýiş sebäplerini  düşündirmesi kyn bolan keselleriň biridir. Ol adamyň ýaşyna, durmuş şertlerine, ýaşaýan sebidine garamazdan  ýüze çykyp bilýändir.

Häzirki wagtda süňk inçekeseli yüze çykyş ýygylygy boýunça öýkenden daşary döreýän inçekeseliň görnüşleriniň arasynda dördünji orny eýeleýändir.

Süňk inçekeseliniň gysga häsiýetnamasy

Eger inçekesel ýokanjy oňurgany we süňk bogunlaryny zeperlendiren bolsa, syrkawa süňk inçekeseli diýen kesel kesgidi goýulýar. Keseliň bu görnüşi Kohuň  taýajygynyň ilkinji inçekesel ojagyndan, gan arkaly,  süňk ýiligine geçmegi bilen döreýär we  on ýaşa çenli çagalarda has ýygy duş gelýär. Süňk inçekeseli  köplenç süňk ýiliginiň ahyrky böleklerinde (epifizde) ýaýbaňlanyp başlaýar. Soňra ol bogny örtýän nemli haltajygyna (sinowial haltajygy) we bogun kekirdewüklerine geçýär.

Enterokolitler inçe we ýogyn içegäniň nemli bardasynyň sowuklama hadysasy bilen häsiýetlendirilýän keseller toplumydyr. Keseliň  gidişi boýunça onuň ýiti we dowamly görnüşi tapawutlandyrylýar.

Ýiti enterokolit  köplenç ýiti gastrit bilen (gastroenterokolit) utgaşyp gelýär we gelip çykyşyna görä ýokanç we ýokanç däl enterokolitlere bölünýär. Käte içegäniň nemli örtüginiň zeperlenmesi  allergiýanyň netijesinde ýüze çykýar. Dürli zäherler we derman serişdeleri bilen zäherlenmek hem ýiti enterokolidiň döremegine getirip bilýär. Keseliň ýiti görnüşinde sowuklama hadysasy diňe nemli bardany zeperlendirýär we has çuň gatlaklara geçmeýär.

Dowamly enterokolit köplenç içegäniň ýiti sowuklama ýagdaýynyň talaba laýyk geçirilmedik bejergisiniň netijesi bolýar. Ol arasynda ýitileşip, soňra wagtlaýynça gowşaýar we  uzak wagta çekýär. Wagtyň geçmegi bilen nemli bardanyň destruktiw üýtgemesi ýüze çykýar we zeperlenme içegäniň nemli bardasynyň aşaky gatlaklaryna geçýär. Uzaga çekýän dowamly enterokolit içegäniň hereketiniň, iýmit siňdiriş ýagdaýlaryň bozulmagyna getirýär.

Wegeto-damar distoniýasy iň ýygy duş gelýän we alamatlaryň köpdürliligi bilen tapawutlanýan nerw ulgamynyň bozulmasy bolup, onuň dürli beden kesellerini güman etmäge esas döredýän alamatlar toplumy bilen ýüze çykmagy, bizi "aldawa" duçar edip biler. Bu kesel babatda döräp biljek esasy soraglaryň üstünde durup geçeliň.

Wegeto-damar distoniýasy näme?

Wegeto-damar distoniýasy (neýrosirkulýator distoniýa) – bu bedende iki sany esasy fiziologiki hadysalary  amala aşyrýan wegetatiw nerw ulgamynyň işiniň bozulmagydyr. Ol esasy beden hadysalary aşakdakylardan ybaratdyr: