Peşew çykaryş we jyns ýollarynyň nemli örtügine zeper ýetirýän kömelekli keselleri (urogenital kandidozy) kandida maşgalasyna degişli bolan heň kömelejikleri döredýär. Urogenital kandidozy giňden ýaýran bolup, ol dowamly häsiýete eýedir. Bu kesele gaýtalanyp durma ýagdaýy mahsusdyr.

Candida maşgalasyna kömelejikleriň 150 golaý görnüşi degişlidir. Olaryň birnäçesi adamda keselçilik döretmäge ukyplydyr: C. albicans, C. tropikalis, C. krusei, C. guiellermondi, C. parap-silosis, C. psewdotropikalis. Sanalyp geçilenleriň arasynda C. albikans görnüşiniň kesel döredijilik ukyby has hem ýokarydyr.

Babasyl (gemorroý) keseli  köp duş gelýän, adama köp oňaýsyzlyklary döredýän keseldir. Ol göni içegäniň aşaky böleginde ýerleşýän wena damarlarynda (babasyl düwünleri)  gan aýlanşygynyň bozulyp, olaryň ulalmagy bilen häsiýetlendirilýär.

Ilatyň 10%-i babasyl keselinden ejir çekýändir. Keseliň döremegine gan aýlanşygy kynlaşdyrýan dürli faktorlar sebäp bolup biler. Ol faktorlara aşakdakylar degişlidir:

Prostatit – erkeklik jyns mäziniň sowuklamagy bolup, 20-50 ýaş aralygyndaky erkek adamlarda iň köp duş gelýän urologiki keseldir. Barlaglaryň görkezişi ýaly, 30 ýaşdan soň prostatitden erkekleriň 30%-i, 40 ýaşdan soň 40%-i we 50 ýaşdan soň 50%-i ejir çekýändir.

Erkeklik jyns mäzi (prostata) jyns ulgamynyň wajyp agzasy bolup, ýörite suwuklyk işläp çykarýandyr. Bu suwuklyk dürli dispersli böleklerden ybarat bolup, öz düzüminde beloklary, elektrolitleri, ýaglary we gormonlary saklaýandyr. Ol erkeklik jyns öýjükleriniň (spermotozoidleriň) hereketliligini amala aşyrmak üçin tohumlylygy suwuklandyrýandyr. Ondan başga-da, jyns mäzi testosteronyň kadaly işläp çykmagyna gatnaşýan esasy agzadyr. Jyns mäziň we tohum haltajygynyň myşsalarynyň ýygrylmagy netijesinde, peşew çykaryjy kanala tohumlygyň zyňylmagy amala aşyrylýar. Bu ýagdaý başgaça "eýakulýasiýa" diýlip atlandyrylýar.

Ýokançly mollýusk – wirusly kesel bolup, deri örgüniniň ýüze çykmagy bilen häsiýetlendirilýär. Deri örgüni deriniň reňkine meňzeş, ýeke-ýekeden ýa-da topbaklaýyn ýerleşýän düwünjiklerden ybaratdyr.

Ýokançly mollýuskyň wirusy diňe näsag adamdan geçip bilýändir. Bu wirus haýwanlarda keselçilik döredýän däldir.

Bu kesel dürli ýaşly adamlarda, şol sanda çagalarda hem duş gelip bilýär. Ýokançly mollýuskyň wirusynyň ýokuşmagynyň esasy ýollary:

Ýatgynyň miomasy aýal jyns agzalarynyň köp duş gelýän howply däl täze döremesidir. Olar öz düzümi boýunça myşsadan ýa-da birleşdiriji dokumadan ybarat bolup bilýärler. Agdyllyk edýän dokumanyň görnüşine baglylykda howply däl täze döreme fibromioma (birleşdiriji dokuma köp – bu seýrek ýagdaý) ýa-da mioma (myşsa dokumasy köp – 5:1 gatnaşykda) diýip atlandyrylýar. Onuň düzüminiň 75-85% yagdaýlarda myşsadan ybaratlygyny göz öňüne tutup, soňky ýyllar ony "mioma" diýip atlandyrmak dogry bilindi.

Ýatgynyň miomasy 20-40 ýaş aralygynda emele gelýändir. Operatiw bejergi köplenç 30-50 ýaş aralygyndaky aýallarda geçirilýär. Soňky ýyllarda miomanyň "ýaşarandygyny" belläp geçmelidir.

Häzirki zaman lukmançylygyna geçen asyrlarda millionlarça adamlaryň ömrüni alyp giden kesellerden üstün çykma başartsada, oňa kiçijik möjekleri ýok etmek entek başardanok. Bu kesel adamzada gadymy asyrlardan bäri bellidir. Ol barada birinji maglumatlar Aristoteliň işlerinde duş gelýär (b.e. öň IV asyr). Gurap galan bitleri gadymy hindi, peru, indeýleriň gonamçylyklaryndaky jesetlerden hem tapypdyrlar. Olar Grenlandiýa we  Aleut adalarynda (XV asyr) tapylan mumiýalaşan jesetlerde hem duş gelýär.

B.e. 500 ýyl öň Gerodot: "Olar hudaýa gulluk edenlerinde hiç hili bit ýa-da başga mör-möjek ýapyşmaz ýaly..." diýip, müsür dindarlarynyň kellesiniň hemişe arassa syrylanlygyny belläp geçýär. Baryp 200 ýylyň dowamynda Ýewropa ýurtlarynda pedikulezyň köpçilikleýin ýaýramagy ýüze çykyar. ABŞ-da her ýylda kelle pedikulezynyň 6-12 mln ýagdaýy duş gelýändir.

Bokurdagyň, bronhlaryň, öýkeniň, ýürek-damar we nerw ulgamynyň demgysma alamaty bilen geçýän 50-den gowrak keseli bardyr. Öz gelip çykyş sebäpleri, görnüşleri, kliniki aýratynlyklaryna baglylykda bronhial astma (grekçe “astma“ - demgysma) aýratyn keselleriň görnüşiniň hataryna girizildi.

Bronhial astma (BA) – dem alyş ýollaryň zeperlenmegi bilen geçýän dowamly, gaýtalanyp durýan keseldir.

Ýer ýüzüniň ilatynyň 2%-den az bolmadyk bölegi BA-dan ejir çekýändir. Bu kesel we onuň gaýraüzülmeleri sebäpli her ýylda 2 mln-dan gowrak adam aradan çykýandyr. Soňky ýyllarda BA bilen keselçiligiň artmagy, ekologiki ýagdaýyň erbetleşmegi bilen düşündirilýär.

Aşgazanyň baş keseli – bu aşgazanyň we oniki barmak içegäniň işini kadalaşdyrýan nerw we gumoral (bedeniň suwuklykly sredasy) ulgamynyň işiniň bozulmagy netijesinde döreýän dowamly, gaýtalanyp durýan keseldir.

Aşgazandaky başyň döremeginiň köpsanly ýerli we umumy sebäpleri bardyr. Aşgazanyň nemli gatlagynyň kadaly işjeňligi, oňa iki faktoryň täsir etmegi esasynda amala aşýandyr.

1.       Goraýjy faktorlar – oňa aşgazanyň we oniki barmak içegäniň işläp çykarýan nemi, öýjükleriň täzeden dikelmäge ukyplylygy, ýerli gan aýlanşygyň kadaly ýagdaýy, içege gormonlarynyň (sekretin, enteregaston) goraýjylyk häsiýeti, agyzdaky tüýküligiň we aşgazanasty mäziň şiresiniň aşgarly reaksiýany döretmegi ýaly ýagdaýlar degişlidir.
2. Dargadyjy faktorlar – oňa aşgazan turşulygynyň işjeňlik häsiýeti we infeksion faktor bolan Helikobakter pilory (H.pilory) ýokançlygy degişlidir.

Köpden bäri garaşan ýaz paslymyz ýetip geldi. Tebigat oýanýar. Hemme zat gülleýär. Daş töweregimiz al-ýaşyl mahmala bürenýär. Günüň ýakymly şöhlelerine çoýunyp, özgerýän tebigata ser salyp oturmakdan ýakymly dynç alyş barmyka?...

"Gözleriňde gijileme döräp, ýaş akyp, burnuňdan hem dem alyp bolmasa, tebigaty synlamaga keýpiň bolarmy?" - diýen soraglar hem ýüze çykyp biler.

Hemme ösümlikleriň güllemesi, olaryň tozanjyklarynyň howa arkaly ýaýrap, burnuň, agzyň nemli gatlagyna, gözlere, dem alyş ýollaryna düşmegine getirýär. Tozanjyklar deri bilen hem galtaşyp, olara duýgur adamlarda allergiki täsiriň ýüze çykmagyna getirýär.

Siz aýaklarda gögümtil «kerepjikleri» we damar ýyldyzjyklarynyň peýda bolanyna üns berdiňizmi? Damarlaryň mese-mälim görnüp durmagynyň ilkinji tapgyrynda bu gaty bir gorkuly hem däldir. Emma soňabaka bu ýagdaý saglyk kynçylyklaryny döredip, durmuşyňyzda çynlakaý gaýraüzülmelere sebäp bolmagy ahmal. Bu ýagdýyň adamyň janyna howp salmagy hem ahmaldyr.

Damarlaryň warikoz  giňelmesi (warikoz keseli) — damar ulgamynyň keselleriniň has köp ýaýaran görnüşidir. Ol adatça aýaklarda duş gelýär. Bu kesele duçar bolan adamyň ellerindäki we aýaklaryndaky damarlary gan aýlanyşyga doly gatnaşyp bilmeýärler.